Pardus 2009 üzerinde Fan Hızı, Voltaj ve Sıcaklık İzleme

Ne zamandır vakit ayırıp da yeni bir şeyler yazamıyordum. Geçen gün Pardus listelerine düşen bir soruya cevap ararken bir bakmışım ortaya güzel bir yazı çıkmış bile. Başlıktan da anlayacağınız üzere bu yazımızın konusu Pardus’umuzu kullanırken donanım bileşenlerimizin o anki çalışma durumlarını kontrol etmek diyebiliriz. Fan hızı, voltajlar, işlemci ve ana kart işlemcilerinin sıcaklıklarını gözlemleyebiliyoruz. Bunun bize faydası ne olacak? Diye soranlara kısaca şunu söyleyebilirim: Anlamsız donmalar ve kilitlenmelerin sebebi çalışmayan bir fan, yeterli güç vermeyen arızalı bir PSU ünitesi olabilir. Bu sorunun kaynağını araştırırken işte bu yazıdaki bilgilerden faydalanabileceksiniz. Lafı çok uzattım farkındayım. Artık yazımıza geçelim.

Pardus 2009 üzerinde (hatta birçok Linux dağıtımında bulunan) lm_sensors yazılımı ile sistemimizin donanım bileşenlerinin o anki çalışma durumlarını gözlemleyebiliyoruz. lm_sensors donanım bileşenlerindeki izleme duyargalarından gelen bilgileri toplayıp bize sunmakta. Pardus 2009 depolarında da lm_sensors bulunmakta. Kontrol ettiğimde bende kurulu gelmişti. Kurulu olmadığını kabul edersek aşağıdaki yolu izleyerek kurulumunu yapabiliriz.

Alt+F2

açılan pencereye konsol yazıp giriş (enter) tuşuna basıyoruz.

Konsol ekranında su – komutu ile root şifremizi girip yetkili kullanıcıya geçiş yapıyoruz. Sonrasında

# pisi it lm_sensors

komutunu vererek sistemimize kuruyoruz.

Kurulum işlemi bittikten sonra ilk işimiz sistemdeki duyargaları tespit etmek ve bu duyargalara göre bir ayar dosyasının oluşmasını sağlamak. Bu işlemi yapmak için sensors-detect komutunu veriyoruz.

# sensors-detect

Komutu verdikten sonra sırayla bazı sorular sorularak donanım bileşenlerindeki duyargalar tanımlanmaya ve çıkan sonuçlara göre lm_sensors’un kullanacağı çekirdek modüllerinin yüklenmesi gerçekleştiriliyor. Sorulara ön tanımlı yanıtlar verilmesi öneriliyor. Ön tanımlı yanıtlar büyük harflerle belirtilmiş. Sonuçları merak ettiğim için tümüne evet diyerek devam ettim.

hasan-pardus ~ # sensors-detect
Useless use of private variable in void context at /usr/sbin/sensors-detect line 5425.
# sensors-detect revision 5729 (2009-06-02 15:51:29 +0200)
# System: Gigabyte Technology Co., Ltd. P35-S3G

This program will help you determine which kernel modules you need
to load to use lm_sensors most effectively. It is generally safe
and recommended to accept the default answers to all questions,
unless you know what you’re doing.

Some south bridges, CPUs or memory controllers contain embedded sensors.
Do you want to scan for them? This is totally safe. (YES/no): yes
Silicon Integrated Systems SIS5595… No
VIA VT82C686 Integrated Sensors… No
VIA VT8231 Integrated Sensors… No
AMD K8 thermal sensors… No
AMD K10 thermal sensors… No
Intel Core family thermal sensor… Success!
(driver `coretemp’)
Intel AMB FB-DIMM thermal sensor… No
VIA C7 thermal and voltage sensors… No

Some Super I/O chips contain embedded sensors. We have to write to
standard I/O ports to probe them. This is usually safe.
Do you want to scan for Super I/O sensors? (YES/no): yes
Probing for Super-I/O at 0x2e/0x2f
Trying family `National Semiconductor’… No
Trying family `SMSC’… No
Trying family `VIA/Winbond/Fintek’… No
Trying family `ITE’… Yes
Found `ITE IT8718F Super IO Sensors’ Success!
(address 0×290, driver `it87′)
Probing for Super-I/O at 0x4e/0x4f
Trying family `National Semiconductor’… No
Trying family `SMSC’… No
Trying family `VIA/Winbond/Fintek’… No
Trying family `ITE’… No

Some systems (mainly servers) implement IPMI, a set of common interfaces
through which system health data may be retrieved, amongst other things.
We first try to get the information from SMBIOS. If we don’t find it
there, we have to read from arbitrary I/O ports to probe for such
interfaces. This is normally safe. Do you want to scan for IPMI
interfaces? (YES/no): yes
Probing for `IPMI BMC KCS’ at 0xca0… No
Probing for `IPMI BMC SMIC’ at 0xca8… No

Some hardware monitoring chips are accessible through the ISA I/O ports.
We have to write to arbitrary I/O ports to probe them. This is usually
safe though. Yes, you do have ISA I/O ports even if you do not have any
ISA slots! Do you want to scan the ISA I/O ports? (yes/NO): yes
Probing for `National Semiconductor LM78′ at 0×290… No
Probing for `National Semiconductor LM79′ at 0×290… No
Probing for `Winbond W83781D’ at 0×290… No
Probing for `Winbond W83782D’ at 0×290… No

Lastly, we can probe the I2C/SMBus adapters for connected hardware
monitoring devices. This is the most risky part, and while it works
reasonably well on most systems, it has been reported to cause trouble
on some systems.
Do you want to probe the I2C/SMBus adapters now? (YES/no): yes
Using driver `i2c-i801′ for device 0000:00:1f.3: Intel ICH9
Module i2c-i801 loaded successfully.
Module i2c-dev loaded successfully.

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-0)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-1)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes
Client found at address 0×50
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… No
Probing for `EDID EEPROM’… Yes
(confidence 8, not a hardware monitoring chip)

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-2)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-3)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-4)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes

Next adapter: NVIDIA i2c adapter (i2c-5)
Do you want to scan it? (YES/no/selectively): yes
Client found at address 0×50
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… No
Probing for `EDID EEPROM’… No
Client found at address 0×51
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… No
Client found at address 0×52
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… No
Client found at address 0×53
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… No

Next adapter: SMBus I801 adapter at 0500 (i2c-6)
Do you want to scan it? (yes/NO/selectively): yes
Client found at address 0×50
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… Yes
(confidence 8, not a hardware monitoring chip)
Probing for `EDID EEPROM’… No
Client found at address 0×51
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… Yes
(confidence 8, not a hardware monitoring chip)
Client found at address 0×52
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… Yes
(confidence 8, not a hardware monitoring chip)
Client found at address 0×53
Probing for `Analog Devices ADM1033′… No
Probing for `Analog Devices ADM1034′… No
Probing for `SPD EEPROM’… Yes
(confidence 8, not a hardware monitoring chip)

Now follows a summary of the probes I have just done.
Just press ENTER to continue:

Driver `it87′:
* ISA bus, address 0×290
Chip `ITE IT8718F Super IO Sensors’ (confidence: 9)

Driver `coretemp’:
* Chip `Intel Core family thermal sensor’ (confidence: 9)

Loading Modules
* coretemp * it87
Do you want to load these modules on startup (YES/no): yes
Unloading i2c-dev… OK
Unloading i2c-i801… OK

ÖNERİ: En son sorulan soruya YES cevabı vermenizi öneriyorum. Böylece açılışta bu modüller yüklenecek ve duyargalardan okunan verileri kolayca elde edebileceksiniz.

İşlem tamamlandıktan sonra artık donanımlarımızın durumuna bir bakalım. Bunun için sensors komutunu veriyoruz. Bu komutu kullanıcı olarak da verebiliyorsunuz.

$ sensors

Komutu verdiğimizde aşağıdaki gibi bir çıktı alıyoruz.

NOT: Kullandığınız sisteme göre aşağıdaki çıktı değişebilir. Neden benim sistemimde de böyle bir çıktı yok demeyin çünkü lm_sensors sizin sisteminizdeki duyargaları tanımamış olabilir. Geliştirilen her yeni sürümde yeni bir duyarga kontrolcüsü eklenebilir.

hasan@hasan-pardus ~ $ sensors
coretemp-isa-0000
Adapter: ISA adapter
Core 0: +44.0°C (high = +76.0°C, crit = +100.0°C)

coretemp-isa-0001
Adapter: ISA adapter
Core 1: +42.0°C (high = +76.0°C, crit = +100.0°C)

coretemp-isa-0002
Adapter: ISA adapter
Core 2: +42.0°C (high = +76.0°C, crit = +100.0°C)

coretemp-isa-0003
Adapter: ISA adapter
Core 3: +39.0°C (high = +76.0°C, crit = +100.0°C)

it8718-isa-0290
Adapter: ISA adapter
in0: +1.06 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in1: +2.11 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in2: +3.34 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in3: +2.94 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in4: +3.12 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in5: +0.06 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in6: +1.50 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V)
in7: +4.08 V (min = +0.00 V, max = +4.08 V) ALARM
Vbat: +3.20 V
fan1: 1513 RPM (min = 0 RPM)
fan2: 1377 RPM (min = 0 RPM)
fan3: 0 RPM (min = 0 RPM)
fan4: 1917 RPM (min = 0 RPM)
temp1: +36.0°C (low = +127.0°C, high = +127.0°C) sensor = thermistor
temp2: -2.0°C (low = +127.0°C, high = +127.0°C) sensor = thermistor
temp3: +31.0°C (low = -1.0°C, high = +85.0°C) sensor = thermal diode
cpu0_vid: +2.050 V

Çıktıyı incelediğimizde fanlar, voltajlar, işlemci çekirdek sıcaklıkları ve ana kart sıcaklıkları görüntüleniyor.

Aklıma hemen “Bu verileri GUI ara birimiyle masaüstümüzde daha şık görebilirmiyiz? Sorularını sorabileceğiniz geliyor. Haklısınız da güzel güzel masaüstümüzden sistemimizi takip etmemiz de gerekir .Bunun için Linux üzerinde birçok yazılım var. En başta Pardus 2009 ile gelen bir plazma programcığı olan sistem izleyicisini kullanabilirsiniz. Ayrıca Superkaramba içerisinden masaüstüne ekleyebileceğiniz birçok sistem izleme yazılımı var. Bunlardan birini tercih ederek kullanabilirsiniz.

Ek bilgi olarak eğer sisteminizde Nvidia ekran kartı kullanıyorsanız nvclock ile ekran kartınız hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Örneğin tüm ekran kartı hakkında bilgi öğrenmek istersek nvclock -i komutunu vermemiz yeterli.

hasan@hasan-pardus ~ $ nvclock -i
– General info –
Card: nVidia Geforce 9500GT
Architecture: G96 A1
PCI id: 0×640
GPU clock: 594.000 MHz
Bustype: PCI-Express

– Shader info –
Clock: 1458.000 MHz
Stream units: 32 (0011b)
ROP units: 8 (00011b)
– Memory info –
Amount: 512 MB
Type: 128 bit DDR2
Clock: 399.600 MHz

– PCI-Express info –
Current Rate: 16X
Maximum rate: 16X

– Sensor info –
Sensor: GPU Internal Sensor
GPU temperature: 44C
Fanspeed: 0.4%

– VideoBios information –
Version: 62.94.2c.00.00
Signon message: GeForce 9500 GT VGA BIOS
Performance level 0: gpu 550MHz/shader 1350MHz/memory 400MHz/100%

Bu komutlar ile donanım çalışma durumunu gözlemleyip herhangi bir sorun olup olmadığını kontrol edebiliriz. Şimdi olmasa bile zamanı geldiğinde işe yarayabilir

İyi çalışmalar.

Hasan Alp İNAN

Bu çalışma Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License ile lisanslanmıştır.