eyeOS : Web Tabanlı İşletim Sistemi

eyeOS : Web tabanlı işletim sisteminiz.

Kısa ama oldukça öz bir açıklama oldu. Hakikaten PHP üzerinde böyle bir yazılım geliştirilmekte ve şu an oldukça başarılı bir şekilde de kullanılabilmekte. Ayrıca Türkçe desteği de bulunmakta. Bakalım neymiş bu eyeOS.

eyeOS Nedir?

eyeOS, her şeyi web tarayıcı üzerinde çalışan bir çeşit işletim sistemidir. eyeOS ile uygulamalarınız, dosyalarınız kısaca işletim sisteminiz her zaman (evde, işte, okulda) web üzerinde kullanıma hazırdır. eyeOS, GNU Affero Public License version 3 (AGPL3) ile lisanslıdır. Serbestçe kullanılıp geliştirilebilir.

eyeOS’un Özellikleri

Dosya Yönetimi

Çoklu dosya yükleme
Kolay dosya yönetimi
Sistemdeki dizinlerin Zip biçiminde indirilebilmesi
Zip/Tar biçimlerinde sıkıştırma/açma işlemleri
Resim gösterici ve sırayla gösterim (slideshow)
Gruplar arası dosya paylaşımı

Kişisel Bilgi Yönetimi

Çoklu gösterimli Takvim
Adres Defteri (Contacts)
vCards yükleme/çıkartma

Sistem

Paket yükleyici (*.eyepackage paketleri)
Depo tabanlı port sistemi
Sistem grup ve kullanıcılarının kontrolü
Görev yöneticisi
Yerel Bilgisayar ile senkronizasyon (eyeSync adıyla geliştirilmekte)

Ofis Uygulamaları

Kelime işlemci
Hesap tablosu
Sunum
MS Office ve OpenDocument dosyalarına destek

Ağ Uygulamaları

İç mesajlaşma sistemi
Herkese açık mesaj panosu
Proksilenmiş FTP istemci
RSS okuyucu
İnternet gezgini
Sık kullanılanlar

Masaüstü

Üçüncü parti uygulamalar
Oto çalıştır uygulamalar
Dil desteği
Tema desteği
Oyunlar

Kurup kullanmaya başladığınızda daha birçok özelliklerini de keşfetme şansına sahip olacaksınız.

eyeOS geliştiricilerinin geliştirdiği diğer bir uygulama da eyeSync. eyeSync, yerel bilgisayardaki bilgilerinizi eyeOS sisteminizle eşitlemenize olanak sağlayan bir uygulama. Şu an alfa statüsünde ve geliştirilmeye devam etmekte. alfa durumunda olduğu için kullanmamayı tercih ettim. Denemek isterseniz eyeOS sitesinden işletim sisteminize uygun olanı indirip kullanabilirsiniz.

eyeOS üzerinde kullanılmak üzere birçok geliştirici tarafından uygulamalar geliştirilmekte. http://eyeos-apps.org/ sitesinden bu uygulamaları inceleyip beğendiğinizi eyeOS üzerine kurabilirsiniz. eyeOS geliştikçe çok daha fazla uygulama ile kullanıma sunulacağını tahmin ediyorum.

Kurulum

eyeOS’u apache2 ve php5 çalıştıran herhangi bir sunucu üzerinde kullanabilirsiniz. Ben deneme yapmak için halihazırda kurulu olan Debian Linux işletim sistemini tercih ettim.

Öncelikle eyeOS’un çalışması için gerekli olan uygulamaları sisteme kuruyoruz. Bunun için root haklarıyla aşağıdaki komutu veriyoruz.

# aptitude install apache2 libapache2-mod-php5 php5

eyeOS’un aşağıdaki linkten en son sürümünü indiriyoruz. Bu yazıyı yazdığım sırada ki sürüm Lars 1.7.0.1-2 idi.

http://eyeos.org/en/?section=downloads

Bu bağlantıdan eyeOS kurulum paketini indirdikten sonra Debian’a kurulan apache2′nin ön tanımlı çalışma dizini olan /var/www altına dosyayı kopyalıyoruz.

# tar zxvf eyeOS_1.7.0.1-2.tar.gz

komutu ile arşiv paketini açıyoruz. eyeOS adında bir klasör oluştuğunu görebilirsiniz.

eyeOS’un kurulabilmesi için eyeOS klasörünü ve içindeki tüm alt dizin ve dosyalara çalıştırma iznini veriyoruz.

# chmod -R 777 eyeOS

Artık kurulum dosyalarımız hazırlandı. Kurulum için hemen İnternet gezginimizde sunucunun ip sini (veya alan adını) girip aşağıdaki gibi çalıştırıyoruz.

Örneğin:

http://192.168.10.184/eyeOS/

veya

http://localhost/eyeOS/

Herhangi bir dosya izin hatası yoksa önünüze yönetici (root) şifresini tanımlama ekranı geliyor. Eğer kullanıcıların hesap oluşturmalarına izin vermek istiyorsanız Alan adı altında ki kutucuğu seçiniz. Sonra “eyeOS’u yükle” ye tıklayarak kurulumu tamamlayınız.

Kurulum başarıyla gerçekleştiyse önünüze giriş ekranının gelmiş olması gerekiyor. Gelen giriş ekranına kullanıcı adı root ve root şifresini girerek sisteme giriş yapıyoruz.

Not: root şifresi sistemdeki root şifresi değildir karıştırılmasın.

Artık masaüstümüz karşımızda. Ancak sistem ön tanımlı olarak İngilizce geliyor. Bu nedenle ilk işimiz işletim sistemimize Türkçe desteğini sağlamak. Bunun için ister Paket Yöneticisini kullanın ister dosyaları indirerek yükleyin iki yöntemde de çalışmakta.

Paket yöneticisi içinden kurmak isterseniz masaüstündeki yeşil başlat düğmesinden Applications’a tıklıyoruz. Açılan pencerede sol üstteki Install Apps’a tıklayıp açılan pencerede Translations sekmesinden Türkçe dil paketini kur diyoruz.

Diğer yöntemde ise aşağıdaki iki dosyayı bilgisayarımıza indiriyoruz.

Temel Uygulamaların (Base Apps) Türkçe Çeviri Dosyası

Üçüncü parti (Third-party Apps) Uygulamaların Türkçe Çeviri Dosyası

Tüm çeviri dosyalarının bulunduğu bağlantı yolu aşağıdaki.

eyeOS Dil Dosyaları

Bu dosyaları indirdikten sonra eyeOS’un masaüstündeki Home dizinine tıklıyoruz.

Açılan pencerenin sol alt köşesindeki kısımda Upload files’a tıklayıp indirdiğimiz dosyaları bu kısımdan eyeOS’a ekliyoruz. Eklenen dosyaları hemen görebilirsiniz.

Sırayla iki dosyanında üzerine tıklayarak sisteme kurulumunu gerçekleştiriyoruz.

Dil dosyaları kuruldu şimdi sistemden Türkçe’yi seçerek eyeOS’u Türkçe olarak kullanalım. eyeOS’u Türkçe’leştiren Hasan DEĞİŞMEZ arkadaşımıza da teşekkür ediyorum. Dil’i Türkçe’ye ayarlamak için eyeOS’un masaüstünde duran yeşil menu tuşuna tıklıyoruz. Açılan menüden System Preferences’a tıklıyoruz.

Açılan pencereden Language (Diller) ‘a girip sistemin Türkçe dilini kullanmasını ayarlıyoruz. Bu ayar her kullanıcıda farklı seçilebiliyor. eyeOS’dan çıkıp tekrar giriş yaptığımızda uygulamanın Türkçe’leştirme işlemini tamamlıyoruz.

Türkçe giriş ekranı.

Türkçe masaüstümüz.

Ekran görüntüleriyle eyeOS’u biraz daha tanıyalım.

eyeTetravex oyunu. Tetravex oyununun benzeri. Oldukça keyifli bir oyundur.

Paket Yöneticisi.

Takvim.

Internet tarayıcısı. Firefox gibi olmasa da iş görüyor

Frozen Bubble. Denemek için kurdum. Gayet güzel çalışıyor.

Metin editörü namı diğer Kelime İşlemci. (örn: OpenOffice Writer)

Hesap tablosu.

FTP Programı.

Tüm ayarların yapıldığı Sistem Özellikleri.

eyeOS, gelişmekte olan ve gerçekten bazı durumlarda işe yarar bir uygulama olarak hizmet etmekte. Yeni sürümleri ile karşımıza çıkacak olan yeni özellikleri dört gözle bekliyorum.

İyi çalışmalar.

Hasan Alp iNAN

KAYNAKLAR
http://eyeos.org
http://eyeos-apps.org

Creative Commons (by-nc-sa)